Muziek en Meer

Algemene beschrijving van de methode

Muziek en Meer is een creatieve, speelse methode die als hoofddoel heeft om elke leerkracht in het basisonderwijs een eenvoudig hanteerbaar middel te bieden voor het geven van goed muziekonderwijs. Dat doet de methode middels een docentenhandleiding + cd en een werkboek voor de leerling. Dit werkboek zorgt voor een zeker gevoel bij de minder muzikale docent en maakt muziekonderwijs tastbaar.

Veel liedjes van Muziek en Meer zijn verwerkt in I can(t) dance, onze methode voor dans in het primair onderwijs; een uitgelezen kans om uw muzieklessen met bewegingsonderwijs en dans te combineren.

Muziek en Meer bestaat uit zeven delen
Voor groep 1 en 2 is er een docentenhandleiding, die anders van opzet is als die voor groep 3 tot en met 8. Deze docentenhandleiding fungeert als ideeënboek, waaruit de kleuterdocent kan putten. Dit past beter bij het kleuteronderwijs, waarin muziek veel meer in de lessen verweven zit dan bij groep 3 tot en met 8.
Voor groep 3 tot en met 8 is er voor elke leerling een werkboek en voor de docenten een docentenhandleiding. Die delen zijn qua opbouw gelijk. Ze bestaan elk uit vijf thema’s, die onderverdeeld zijn in zes lessen. Elk leerjaar bevat dus 30 lessen. De thema’s die aan bod komen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen. Zo gaan leerlingen van groep 3 aan de slag met thema’s als circus en dierentuin, en leerlingen van groep 8 met thema’s als filmmuziek en muziek & tekst. Vanaf groep 4 is elk derde thema opgebouwd rond wereldmuziek.

Didactiek
Zoals al hierboven vermeld, is Muziek en Meer een thematische methode. Het repertoire in de verschillende deeltjes is dan ook afgestemd op de diverse thema’s. Veel liedjes zijn daardoor nieuw. Muziek en Meer stimuleert:

1. de muzikale ontwikkeling
   De melodische, ritmische en harmonische ontwikkeling wordt gestimuleerd door de leerling elke les te laten zingen, spelen en/of bewegen. De melodische en ritmische ontwikkeling wordt extra gestimuleerd door opdrachten als het aanvullen, afmaken, noteren, kiezen uit of verzinnen van grafische en traditionele notatie.  De instrumentale ontwikkeling wordt gestimuleerd doordat de leerling opdrachten maakt waarin geluisterd en gekeken wordt naar instrumenten uit alle hoeken van de wereld. De ontwikkeling van het muzikaal voorstellingsvermogen hangt nauw samen met de creatieve ontwikkeling: de leerling verzint bijvoorbeeld een verhaal, tekening of beweging bij een muziekstuk.
2. de ontwikkeling van creativiteit
   De ontwikkeling van creativiteit is een belangrijk onderdeel van Muziek en Meer: de methode biedt opdrachten als het zelf componeren van eenvoudige muziekstukken, het maken van eigen muziekinstrumenten, het ontwerpen van een eigen cd-hoesje, het schrijven van gedichtjes of het maken van tekeningen naar aanleiding van een muziekstuk. De leerling leert dat zijn hersenen een onuitputtelijke bron zijn voor het creëren van nieuwe dingen. En het is nog leuk ook!
3. de cognitieve ontwikkeling
   De cognitieve ontwikkeling van de leerling wordt gestimuleerd door opdrachten rond traditionele algemene muziekleer, opdrachten rond muziekgeschiedenis en het kennis maken met nieuwe muzieksoorten.
4. de sociaal-emotionele ontwikkeling
   Muziek leent zich bij uitstek voor de sociaal-emotionele ontwikkeling. Muziek en Meer leert de leerling dat muziek emoties kan oproepen. Ontwerpopdrachten die in een groepje gemaakt worden leert de leerling te luisteren naar anderen om tot een goed resultaat te komen. Presenteeropdrachten leren de leerling om naar andermans muziek te luisteren. En de leerling ervaart dat een goed optreden spannend is, maar uiteindelijk een fijn gevoel van zelfvertrouwen oplevert. De stap naar een solopresentatie op een ander vlak, bijvoorbeeld een spreekbeurt, wordt daardoor een stuk makkelijker.
5. de psycho-motorische ontwikkeling
   Door dans en bewegingen bij liedjes ontwikkelt de leerling motoriek van zijn lichaam. Ook leert het zijn lichaam beter kennen. Het lezen van grafische en traditionele notatie en dit vervolgens spelen op een instrument, zorgt voor de ontwikkeling van de psychomotoriek: wat je leest doen je handen.

Groepsleerkracht of vakleerkracht?

Muziek en Meer is meer gericht op de groepsleerkracht dan op de vakleerkracht. De meerderheid van de Nederlandse scholen heeft geen vakleerkracht tot zijn beschikking. En we weten het allemaal: veel groepsleerkrachten, met name groepsleerkrachten die zichzelf minder muzikaal achten, vinden het moeilijk om muziekonderwijs te geven.
Gevolg: geen muziekonderwijs. Muziek en Meer wil muziekonderwijs terug in het klaslokaal krijgen. Daarom is Muziek en Meer een eenvoudig hanteerbare methode die ook de minder muzikale leerkracht veel houvast biedt. Voor het houvast is er bij de opzet vanuit gegaan dat de leerkracht de methode ook systematisch volgt. Alle liedjes zijn voorzien van de akkoorden, wat ruimte biedt voor de leerkracht om de liedjes en speelstukken zelf te begeleiden.

De domeinen spelen, muziek beluisteren, bewegen en noteren?
In Muziek en Meer is zingen de pijler waarop gebouwd is. Alle thema’s die aan bod komen, zijn voorzien van meerdere bijpassende liederen. Veel liederen zijn dan ook nieuw. Elk thema bevat minstens drie liedjes, die vrijwel elke les gezongen worden of als uitgangspunt gebruikt worden voor een opdracht of liedbegeleiding. Dat betekent overigens níet dat Muziek en Meer een typische ‘zangmethode’ is. De
methode biedt, zoals de naam al aangeeft, veel meer mogelijkheden om met muziek allerlei inspirerende dingen te doen. Naast ruimte voor zang, is er evenredig veel ruimte voor luisteropdrachten, ontwerpopdrachten, spel en beweging. Zo krijgt elke leerling de kans om zich op zijn voorkeursmanier muzikaal te uiten. Bij het thema ‘talent', wordt bijvoorbeeld het lied Mozart gezongen. En bij het thema ‘houten blaasinstrumenten’ wordt het lied ‘allemaal voor jou’ gezongen. In de domeinen noteren, bewegen en spelen wordt in de meeste gevallen een lied als basis gebruikt. De methode bevat bijvoorbeeld meer liedbegeleidingen dan speelstukken. In het domein muziek beluisteren wordt meestal instrumentale muziek gebruikt.

Stemvormingaspecten
In de methode is een bewuste keuze gemaakt om meer aandacht te schenken aan de ontwikkeling van de muzikale creativiteit dan aan de stemvorming. Wel is rekening gehouden met het bereik van de leerlingen, dat zich door de jaren heen ontwikkelt.